Menu

Wie staan op deze foto?

Deze foto is genomen op 3 september 1992, toen 500 Bosnische vluchtelingen op het Centraal Station van Utrecht aankwamen. Ze hebben huis en haard moeten verlaten vanwege de oorlog. Wij zoeken de mensen op deze foto. Wie zijn zij? Waar wonen ze? Hoe gaat het met ze? En hoe werden ze destijds ontvangen in ons land?

Ontdek het verhaal

Deel 1

De foto

Kijk verder

'Vluchtelingen waren juist heel welkom'

Fotograaf Martin Roemers herinnert zich de dag dat hij de foto nam nog goed. 'Alles viel op zijn plek.' We vragen hem of hij nog weet wie er op de foto staan?

Het verhaal van de fotograaf

Deel 2

De eerste tips

Kijk verder

'Iedere dag vreesde ik voor mijn leven'

Er reageren ook mensen die niet op de foto staan maar wel met dezelfde trein gevlucht zijn. Zoals de familie Garic, die zich bij ons meldt via Facebook.

'Alles lieten we achter'

Deel 3

De oorlog

Kijk verder

Vernietiging, strijd en pijn

We vinden archiefbeelden van de oorlog die voort woedde van 1992 tot 1996. Er vielen vele slachtoffers en delen van het land werden in puin gelegd. Alle reden om halsoverkop op de vlucht te slaan.

Beelden van toen

Deel 4

Het archief

Kijk verder

Toegang tot het Rode Kruis archief

Naast onze online oproepen doen we zelf ook onderzoek. Is er een passagierslijst? Is er meer beeldmateriaal?

Kijk hier wat we ontdekten

Een passagierslijst met namen die we inmiddels herkennen

We leren hoe de trein was ingedeeld

De 'huisregels' voor de passagiers

Gouden vondst: beelden van de trein

We krijgen een video mee van niet eerder vertoond beeldmateriaal. Staan de mensen van de foto ook op deze video? Herkennen andere mensen zichzelf op de beelden? We delen de beelden weer op social media en wachten af.

Zo zag het er in 1992 uit

Deel 5

Vier mensen gevonden

Kijk verder

'Ik ben op die jongen gaan liggen om hem te beschermen'

We komen in contact met de zus van de vrouw rechts op de foto. De familie Dusinovic kent vier personen van de foto. Ze weten dat het niet goed gaat met de anderen. 'Dat heeft alles met het verleden te maken.'

'Dat is mijn zus'

‘De vrouw links op de foto is mijn moeder’

Een doorbraak in onze zoektocht. Via een medewerker van het Rode Kruis komen we in contact met de zoon van de vrouw links op de foto. Het gaat om Jasmin Mesic. ‘De vrouw met de hoofddoek op de foto is mijn moeder,’ laat hij ons weten. Hij zat als 12-jarige jongen in 1992 samen met zijn moeder op de vluchtelingentrein naar Nederland. Hij woont nu in Assen. Jasmin volgt onze zoektocht en heeft zichzelf ook herkend op de film van het Rode Kruis die we in deel 4 lieten zien.

‘Dat fragmentje dat jullie op Facebook hebben gezet, daar op ben ik te zien met een volle bos haar.’ Maar verder vertelt hij ons dat hij zich nauwelijk iets kan herinneren van de treinreis.

‘Ik heb in de oorlog geen hele vreselijke dingen meegemaakt. Ik heb geen lijken langs de kant van de weg zien liggen, of extreme bombardementen meegemaakt,’ legt Jasmin uit. Samen met zijn moeder woonde hij in het Noord-Bosnische stadje Modrica. Zijn vader overleed zes jaar eerder en op een halfzus na, heeft Jasmin geen broers of zussen.

Blijven of teruggaan

Jasmin stapt samen met zijn moeder op de trein. In Nederland gaat het leven door. Samen wonen ze anderhalf jaar in het asielzoekerscentrum in de kazerne in Zuidlaren. ’Het voelde als een dorp. Ik had vriendjes, iedereen sprak mijn taal.’ Dat veranderde toen ze een huis toegewezen kregen in het noorden van Groningen. ‘We waren daar het enige vluchtelingengezin en er was niets te doen. De dichtstbijzijnde supermarkt zat tien kilometer verderop.’’

Uiteindelijk belanden Jasmin en zijn moeder in Assen. Jasmin: ‘Ik heb een betere klik met andere buitenlanders dan met Nederlanders. Ik heb veel Marokkaanse, Turkse en Antilliaanse vrienden. Zij begrijpen een deel van mij dat ik met veel autochtone Nederlanders niet kan delen’, concludeert Jasmin.

Toch voelt Jasmin zich niet helemaal Bosnisch meer. ‘Ik heb mijn jeugd doorgebracht in Bosnië, maar mijn tienerjaren in Nederland. Beide landen hebben mij gevormd tot wie ik nu ben.’ Jasmin is elf jaar samen geweest met een Nederlandse vrouw met wie hij kinderen heeft. Teruggaan naar Bosnië is niet zo makkelijk meer. ‘Misschien als ik ouder ben. Mijn kinderen wonen in Nederland en ja, dan ga je niet zo snel meer weg.’’

Contact met Jasmins moeder

Jasmin heeft, op zijn kinderen na, geen familie meer in Nederland. Wij zijn benieuwd hoe het met zijn moeder gaat. ‘Ze is vaak in Bosnië en logeert dan in Sarajevo bij familie. Ze kon niet goed aarden in Nederland en heeft de Nederlandse taal nooit volledig onder de knie kunnen krijgen. Ze was afhankelijk van mij en mijn vrouw en voelde zich eenzaam. Dagelijkse dingen, zoals een praatje maken in de supermarkt, dat kon ze niet.’

We willen haar dolgraag opzoeken om te kijken hoe ze alles zelf ervaren heeft. Maar contact leggen met Mujesira is niet gemakkelijk. Zelfs niet voor Jasmin. ‘Ik spreek haar altijd via mijn neef, want ze heeft geen telefoon. Daarnaast is zij wel dusdanig getraumatiseerd dat ik niet weet of ze daar met jullie over wil praten.’

Jasmin belooft ons dat hij, via zijn neef, zijn moeder gaat vragen of we bij haar in Sarajevo op de koffie kunnen komen. Wordt vervolgd.

Lees meer

De motoragent

We zijn ook nieuwsgierig naar hoe de agent op de foto de aankomst van de trein heeft ervaren. Om hem te vinden zoeken we contact met de politie. Dat spoor brengt ons naar het korps in Breda, die ons in contact brengen met hun oud-collega. Het gaat om motoragent Theo. Hij is inmiddels met pensioen en kan zich maar weinig herinneren van deze dag. Het volgende wil hij nog wel even kwijt: ‘Ik sta niet op de foto met een sigaar in mijn mond, maar het is een pen.’

Deel 6

'Leve Bosnië'

Kijk verder

Halsoverkop met de trein

'Ik ging even naar de bakker en toen ik terugkwam, stonden er twee taxi's klaar. Ik zag mijn vader, moeder en zussen om die taxi's rennen en spullen inladen,' zo herinnert Haris Avdic zich de dag dat hij en zijn familie vertrokken met de trein. Haris werd die ochtend wakker en wist nog van niks. Een paar uur later zat hij in de trein. 'Ik vroeg: waar gaan we heen dan? Het antwoord was: naar Nederland.' We komen met de familie Avdic in contact tijdens onze zoektocht naar de mensen op de foto. Haris vertelt hieronder over zijn ervaring, zijn aankomst hier en over zijn vader, die vele gedichten schreef om nog rust te kunnen vinden.

Lees meer

Deel 7

Psychiater op de trein

Kijk verder

Rinus Vegt reisde als enige psychiater mee

Terugkijkend op de gebeurtenis meent Vegt dat de psychische gesteldheid van de vluchtelingen is onderschat, net als de impact op de hulpverleners. ‘De enige tolk op de trein, was al na een paar uur niet meer in staat om te tolken. Zo heftig waren de verhalen.' Vegt vertelt over dat ene jongetje dat hem altijd is bijgebleven.

'Hij zag hele erge dingen.'

Deel 8

Reisdagboek

Kijk verder

Deel 9

Het 10-jarige jongetje

Kijk verder

Zelfs Bosnische media pikken onze oproep op

'Ik hoopte dat mijn vader op een dag door de poort zou komen'

Na onze oproep op social media komen we al snel in contact met Senad en Vedad Hadzic, de broers van het 10-jarig jongetje in de trein. Zij kunnen goed praten over het verleden, hun broer niet. We gaan terug met ze naar de kazerne waar ze hun leven in Nederland begonnen.

Het verhaal van de broers

Deel 10

Het vaderland

Kijk verder

Het vaderland

We reizen af met Senad naar Bosnië zijn geboorteplaats. Hij herinnert zich het moment dat hij zijn vader voor het laatst zag nog goed. ‘Hij zei eigenlijk niet zo veel, hij keek me zo aan...' Ook ontmoeten we zijn moeder, die blij is haar zoon te zien.

'Nu is alles anders'

Deel 11

Ontmoeting in Sarajevo

Kijk verder

Het laatste puzzelstukje

In Bosnië komen we in contact met de neef van de vrouw helemaal links op foto. Ze heeft geen telefoon en geen computer, maar we hopen haar toch te kunnen spreken om onze zoektocht naar alle mensen op de foto af te kunnen ronden. We reizen af naar Sarajevo.

'Kom we gaan mama'

Deel 12

Het Nederlandse welkom

Kijk verder

Het welkom van toen

De Bosnische vluchtelingen worden in 1992 warm onthaald door de Nederlanders. Disa Garic voelt zich thuis in Nederland en geeft voor de opvang van destijds een 10 als rapportcijfer. 'Nederland is echt een mooi gastland.'

Speel af

Het welkom van nu

'Op dit moment zijn mensen heel anders. Ze zijn bang voor onbekenden', aldus Dzemal Dusinovic. De Bosnische vluchtelingen die in 1992 naar Nederland vluchtten, zien dat de vluchtelingen van tegenwoordig heel anders worden ontvangen.

Bekijk het hier

Deel dit verhaal

Wat is ooggetuige?

De Monitor Ooggetuige is een nieuw project van de makers van De Monitor. Samen met u reconstrueren we een gebeurtenis uit de recente Nederlandse geschiedenis. Dat doen we via crowdsourcing. We verspreiden een foto via onze website en sociale media. Daarop staan mensen die getuige waren van een historische gebeurtenis. Uw verhalen zijn de bouwstenen voor onze reconstructie. ‘De vlucht per trein’ is het eerste verhaal dat op deze wijze tot stand is gekomen.

De Monitor

De Monitor is hét onderzoeksjournalistieke programma van de KRO-NCRV. Wij onderzoeken maatschappelijke kwesties met behulp van de kennis, ervaringen en input van het publiek. Een nieuwe vorm van journalistiek: crowdsourcing. De Monitor snijdt maatschappelijke thema’s aan, zoals de zorg, werk, veiligheid, voedsel en duurzaamheid, onderwijs. Onderwerpen waar heel Nederland mee te maken heeft. En: waar iedereen wel iets vanaf weet. Neem bijvoorbeeld de aangiftes bij politie. Wat gebeurt daar nu mee? Of mensen die ziek zijn geworden door het werk wat ze deden. Hoe gaat Nederland met hen om?

Neem contact op

Heeft u vragen en/of opmerkingen over dit verhaal?
Dan kunt u met ons contact opnemen op de volgende manieren:

Tiplijn

035-6719794

Whatsapp

06-31936454

Colofon

Presentatie

Teun van de Keuken

Verslaggeving

Daan Jansen

Redactie

Yvonne Verkaik
Laura Douma
Thomas Mulder
Harm Boerma
Willeke Tersteeg

Eindredactie

René Sommer

Camera:

Roel van Hees
Jeroen van der Drift
Alexander Koning
Maurits Obbema

Vormgeving

Wouter Kroese
Thomas Mulder

Editing:

Erik van der Horst
Marc-Jan van Gent

Website:

Elastique